Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej w Białymstoku oferuje działania edukacyjno-informacyjne w postaci lekcji i warsztatów, kierowane do szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych w regionie podlaskim.  Poniżej przedstawiamy proponowane bloki tematyczne:

 

1. Przeszłość - teraźniejszość - przyszłość. Stosunki Polski ze wschodnimi sąsiadami (Litwa, Łotwa, Białoruś, Rosja).

a) Wielkie Księstwo Litewskie jako fenomen kulturowy i polityczny

b) Wschodnie obszary II Rzeczpospolitej – granice, ludność, kultura

c) Białoruś jako państwo. Historia powstania

d) Wilno w II Rzeczypospolitej a współczesna stolica Litwy. Przeobrażenia miasta

e) Grodno – stolica regionu grodzieńskiego. Współczesność

f) Nieznana karta z historii – mniejszość polska na Białorusi sowieckiej w okresie międzywojennym

g) Łotwa współczesna wobec tradycji polskich Inflantów

h) Wywózki Polaków, repatriacje i powroty do Polski

i) Delimitacja granicy wschodniej Polski

 

2. Mniejszość polska na Wschodzie.

a) Związek Polaków na Białorusi. Zakres działalności

b) Jak być Polakiem na Białorusi? Życie codzienne mniejszości polskiej, dbałość o tożsamość

c)Związek Polaków na Białorusi – walka o demokrację i wartości europejskie

d) Sytuacja Polaków na Litwie po rozpadzie ZSRR i wejściu Litwy w struktury Unii Europejskiej

e) Status języka polskiego na Litwie, Łotwie i Białorusi

f) Poznajemy się – prezentacja Polskiego Gimnazjum im. J. Piłsudskiego w Daugavpils, Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Wilnie i Polskiej Szkoły w Grodnie

g) Skąd wzięli się Polacy w Rosji? Losy polskiej diaspory. Przeszłość i teraźniejszość

h) Dlaczego Polacy na Litwie walczą o polskie brzmienie nazwisk? Problemy mniejszości polskiej na Litwie

i) Niezależne media na Wschodzie (Białoruś, Litwa)

 

3. Wspólne dziedzictwo ziem wschodnich dawnej Rzeczypospolitej.

a) Grodzieńskie szlaki Elizy Orzeszkowej

b) Adam Mickiewicz-poeta trzech narodów

c) Kanał Augustowski – fenomen techniki. Historia powstania, znaczenie gospodarcze

d) Szlachta zagrodowa Grodzieńszczyzny, Wileńszczyzny i Podlasia – rola w rozwoju europejskiej myśli społecznej i kultury pogranicza

e) Rzeczpospolita Pawłowska jako model oświeconego społeczeństwa

f) Polskie dwory na pograniczu jako miejsca kulturotwórcze i źródła kultury europejskiej

g) Niemen, rzeka „świadek historii”. Mapowanie przestrzeni nadniemeńskiej

h) Polskie kwatery i cmentarze wojskowe na Wschodzie – świadectwa historii

i) Losy AK na Wileńszczyźnie i Grodzieńszczyźnie.

j) Radziwiłłowie, Chodkiewiczowie, Sapiehowie – wielkie rody magnackie ziem północno-wschodnich i ich wkład w rozwój kultury Rzeczpospolitej Obojga Narodów

k) Barok wileński – polski wkład w rozwój architektury europejskiej

 

4. Wielcy Polacy z dawnych Kresów Wschodnich.

a) Tadeusz Kościuszko – bohater ponad granicami

b) Franciszek Karpiński – zapomniany twórca kolędy „Bóg się rodzi”

c) Emilia Plater – między Krasławą (Łotwa) a Kapciamiestis (Litwa).

d) Eliza Orzeszkowa - najsłynniejsza Grodnianka

f) Józef Piłsudski – współtwórca polskiej państwowości

g) Gen. Lucjan Żeligowski – bohater wojny 1920r. Polsko – litewskie kontrowersje wokół postaci.

h) Antoni Tyzenhauz – architekt potęgi kulturalnej Grodna

i) Czesław Miłosz – polski noblista

j) Slendzińscy – artystyczny pomost między Wilnem a Białymstokiem

k) Czesław Niemen – legenda polskiej muzyki popularnej

l) Syberyjskie kariery Polaków

m) Polacy w Rosji. Wkład w rozwój cywilizacji

n) Wacław Sieroszewski – Badacz Jakucji

o) Bronisław Piłsudski – badacz Sachalina i dorzecza Amuru.

p) Benedykt Dybowski – przyrodnik i etnograf. Badacz Syberii

 

5.Miasta i miasteczka kresowe - wspólne polsko-żydowskie dziedzictwo.

a) Iwie (Białoruś)-Sokółka. Miasta trzech kultur

b) Grodno - Białystok. Miasta bliźniacze?

c) Białystok – miasto poszukujące zaginionej pamięci. Ślady po białostockich Żydach

d)Tykocin- historia miejsca. Wielka Synagoga

e) Białostocka przestrzeń miejska w starej fotografii.

f) Co zostało po białostockim i grodzieńskim getcie?

g) Polacy i Żydzi w przedwojennym Białymstoku. Wspólne relacje

h) Atrakcyjność Polski w regionie  

i) Polska jako pomost między Wschodem z Zachodem

j) Polska kultura szlachecka na wschodnich rubieżach dawnej Rzeczypospolitej. Tradycja i współczesna pamięć

k) Białystok – brama na Wschód

l) Tradycja demokracji I Rzeczypospolitej jako źródło inspiracji dla innych narodów Europy Środkowo-Wschodniej

m) Atrakcyjność gospodarcza Polski dla mieszkańców Białorusi, Litwy i Łotwy.

n) Białystok jako centrum kultury i sportu w regionie.

 

7. Polityka UE wobec wschodnich sąsiadów.

a) Granica Schengen.

b) Rola Polski w  kreowaniu europejskiej polityki sąsiedztwa.

c) Szczyt Unii Europejskiej (7 maja 2009 roku) a polska i szwedzka inicjatywa partnerstwa wschodniego.

d) Bezpieczeństwo energetyczne Polski i UE a polityka Rosji.

e) Wymiana ekonomiczna Polski ze Wschodem a rosyjskie embargo gospodarcze.

 

8. Młodzież z Białorusi  i Litwy wobec możliwości rozwoju w Polsce.

a) Dlaczego młodzi Białorusini wybierają studia w Polsce?

b) Polska polityka edukacyjna wobec Polaków mieszkających na Białorusi i Litwie.

c) Uniwersytet w Białymstoku wobec wyzwań edukacyjnych na Wschodzie.

d) Nauczanie języka polskiego szansą edukacyjną młodzieży na Wschodzie.

e) Wymiana młodzieży jako forma realizowania polityki zagranicznej w Polsce

 

9. Mały ruch graniczny - szanse rozwoju.

a) Mały ruch graniczny- szansa rozwoju handlu.

b) Wizy na Białoruś.

 

10.Rola i zadania Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

a) Rola Konsulatu Generalnego  RP na Białorusi.

b)  Karta Polaka jako element polskiej polityki zagranicznej na Wschodzie.

c) Priorytety polskiej polityki zagranicznej dla polskiej racji stanu.

d) Działalność polskich organizacji pozarządowych we wspieraniu polskiej polityki na Wschodzie.

d) Rola i znaczenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

 

11. Polska i jej sąsiedzi.

a) Granica wschodnia – bariera czy droga do rozwoju?

b) Białoruś jako nasz wschodni sąsiad.

c) Powiązania gospodarcze Polski i Litwy jako członków Unii Europejskiej.

d) Jaka jest rola szkół polskich na Białorusi, Litwie i Łotwie?

e) Polska tradycja uniwersytecka na Łotwie a współczesność.

f) Polski uniwersytet w Wilnie.

g) Rozwój demokracji na Litwie i Białorusi a polskie doświadczenia przemian politycznych po roku 1989.

 

12. Propaganda polityczna w Europie Środkowo-Wschodniej w XX i XXI wieku.

a) Sztuka i propaganda w XX wieku.

b) Bolszewicka rewolucja w plakacie propagandowym.

c) Białoruski i rosyjski plakat propagandowy.

d) Czym jest wojna hybrydowa?

e) Jak odróżnić informację od propagandy?